Heeft een kind een multivitamine nodig?
Gevarieerd eten blijft de basis, en bij veel kinderen is dat genoeg². Een multivitamine is een aanvulling, en vooral handig als het eten niet altijd gevarieerd is². Dat gebeurt vaker dan je denkt, zeker in de leeftijd waarin kinderen kieskeurig worden.
- Je kind is een kieskeurige eter en laat hele productgroepen staan
- Je kind eet weinig of geen zuivel, vlees of vis, bijvoorbeeld bij een vegetarisch of plantaardig eetpatroon
- De maaltijden zijn wisselend door school, opvang of een drukke planning
- Je wilt zekerheid dat de basis gedekt is, zonder dat je alles hoeft bij te houden
Een multivitamine vervangt geen gevarieerd eetpatroon en geen advies van de huisarts of het consultatiebureau. Bij vitamine D bestaat een vast advies, dat hieronder staat.
Een multivitamine voor kinderen is een vangnet voor de dagen dat het eten niet lukt. Hij is niet bedoeld om alles te dekken, en kinderen halen het meeste nog altijd uit gewoon eten.
Wat verandert er per leeftijd?
Een peuter heeft andere behoeften dan een kind van tien. De groei, de eetgewoonten en de hoeveelheid die een kind eet veranderen, en daarmee ook wat een multivitamine moet bevatten.
| Leeftijd | Wat speelt er | Waar je op let |
|---|---|---|
| 1 tot 3 jaar | Snelle groei en kleine hoeveelheden eten. Kinderen eten vaak wisselend. | Vitamine D voor alle kinderen. Producten voor deze leeftijd zijn schaars. |
| 4 tot 6 jaar | Botten en spieren ontwikkelen zich verder, en veel kinderen zijn kieskeurig. | Een kauwtablet of gummie die je kind lekker vindt, en de dosering per leeftijd. |
| 7 tot 10 jaar en ouder | Eten wordt gevarieerder en de behoefte aan onder meer zink en B-vitamines stijgt. | Vaak twee tabletten per dag, en let op de bovengrenzen. |
Voor kinderen en tieners boven de 10 jaar liggen de aanbevolen hoeveelheden van verschillende voedingsstoffen hoger¹. Veel kinderproducten gelden tot 12 of 13 jaar. Daarna kijk je opnieuw naar de leeftijdsgrens en doseringen op het product, in plaats van automatisch over te stappen op een multivitamine voor volwassenen.
Aanbevolen hoeveelheden en bovengrenzen
De behoefte verschilt per leeftijdsgroep. Dit zijn de Nederlandse aanbevelingen voor de stoffen waar het in een kindermultivitamine om draait.
| Stof | 1 tot 3 jaar | 4 tot 6 jaar | 7 tot 10 jaar |
|---|---|---|---|
| Calcium | 450 mg | 800 mg | 800 mg |
| Vitamine D | 10 mcg | 10 mcg | 10 mcg |
| Jodium | 90 mcg | 90 mcg | 90 mcg |
| Zink | 4,4 mg | 5,6 mg | 7,4 mg |
| Vitamine B12 | 1,0 mcg | 1,1 mcg | 1,6 mcg |
| Folaat | 100 mcg DFE | 120 mcg DFE | 170 mcg DFE¹ |
De waarden voor folaat worden uitgedrukt als voedingsfolaatequivalenten, afgekort DFE. Die zijn niet één op één gelijk aan het aantal microgram foliumzuur op het etiket van een supplement¹.
Voor de meeste stoffen is er ook een bovengrens, en die ligt voor kinderen veel lager dan voor volwassenen. Hieronder staan de bovengrenzen voor de stoffen waar kinderproducten het vaakst dicht bij komen.
| Stof | 1 tot 3 jaar | 4 tot 6 jaar | 7 tot 10 jaar |
|---|---|---|---|
| Zink | 7 mg | 10 mg | 13 mg |
| Jodium | 200 mcg | 250 mcg | 300 mcg |
| Vitamine D | 50 mcg | 50 mcg | 50 mcg |
| Foliumzuur en bepaalde 5-MTHF-vormen | 200 mcg | 300 mcg | 400 mcg³ |
Voor zink, jodium en vitamine D geldt de bovengrens voor de totale inname uit voeding en supplementen. Bij folaat geldt de bovengrens voor foliumzuur en bepaalde 5-MTHF-vormen uit supplementen en verrijkte voeding, niet voor natuurlijk folaat uit gewone voeding³. Een multivitamine voor kinderen blijft meestal onder deze waarden, maar tel het mee als je kind ook andere supplementen gebruikt.
De belangrijkste stoffen voor kinderen
Voor een paar stoffen bestaan erkende gezondheidsclaims voor kinderen, en die zijn een goed vertrekpunt. Het gaat om botten, ontwikkeling en groei.
Vitamine D en calcium
Vitamine D en calcium dragen bij aan de normale groei en ontwikkeling van de botten bij kinderen⁴. Vitamine D draagt ook bij aan de normale werking van het immuunsysteem⁴. In Nederland geldt voor alle kinderen tot en met 3 jaar het advies van 10 microgram vitamine D per dag. Vanaf 4 jaar geldt dat alleen bij een getinte of donkere huid, of als een kind overdag weinig buiten komt².
Calcium haal je vooral uit zuivel, en een multivitamine bevat er maar weinig van, omdat het veel ruimte inneemt. Dat geldt zeker voor een kauwtablet of gummie. Let op de bron van vitamine D3: die komt vaak uit lanoline en is dan niet geschikt voor veganisten, D3 uit algen of mos wel.
IJzer
IJzer draagt bij aan de normale cognitieve ontwikkeling van kinderen⁴. Een gevarieerd eetpatroon met vlees, peulvruchten en groene groenten dekt de behoefte meestal. IJzer uit supplementen is geen vanzelfsprekende keuze, en een tekort stel je vast met een bloedtest.
Vooral met ijzer moet je opletten. Een acute overdosis kan bij jonge kinderen ernstig zijn, dus bewaar supplementen met ijzer altijd buiten hun bereik⁵. IJzerbisglycinaat is een veelgebruikte alternatieve vorm, maar onderzoek bij kinderen laat nog niet overtuigend zien dat deze vorm structureel beter werkt of wordt verdragen dan andere ijzervormen⁶.
Jodium
Jodium draagt bij aan de normale groei van kinderen en is nodig voor de schildklier⁴. Je haalt het uit brood met jodiumzout, zuivel en vis. De bovengrens ligt voor kinderen laag, tussen 200 en 300 microgram, en kinderproducten blijven daar meestal ruim onder.
Niet elke multivitamine bevat jodium. Eet je kind weinig brood, zuivel of vis, dan is dat iets om op te letten.
Zink en B-vitamines
Zink draagt bij aan een normale werking van het immuunsysteem en is nodig voor groei. De bovengrens voor kinderen is laag, 7 mg bij 1 tot 3 jaar³, dus een hoge dosering is niet nodig. B-vitamines zijn betrokken bij de energiestofwisseling, en vitamine B12 en foliumzuur bij de aanmaak van rode bloedcellen, en vitamine B12 komt vooral voor in dierlijke producten. Voor kinderen met een plantaardig eetpatroon is die extra aandacht waard.
Calcium, ijzer en jodium zitten niet in elk kinderproduct. Een product zonder calcium of ijzer is dus niet per se slechter, maar je moet wel weten waar je kind die stoffen dan vandaan haalt.
Vormen van vitamines en mineralen
Twee multivitamines kunnen op papier hetzelfde bevatten en toch verschillen in wat het lichaam eruit haalt. Bij mineralen is de vorm daarbij belangrijker dan bij vitamines.
| Mineraal | Vaak mild en goed opgenomen | Vaak goedkoper |
|---|---|---|
| IJzer | Bisglycinaat | Sulfaat, fumaraat |
| Zink | Bisglycinaat, citraat | Oxide, sulfaat |
| Calcium | Citraat, malaat | Carbonaat |
| Magnesium | Bisglycinaat, citraat | Oxide, carbonaat |
| Selenium | Selenomethionine | Seleniet |
Bij vitamines zie je hetzelfde. Vitamine B12 komt voor als cyanocobalamine, een stabiele en goedkope vorm, en als methylcobalamine, de vorm die je lichaam zelf gebruikt. Folaat (5-MTHF) is de actieve vorm van foliumzuur. Vitamine D komt voor als D3 en D2. D3 is de vorm die in onderzoek vaker wordt gekozen, D2 is plantaardig.
Een goedkopere vorm is niet automatisch slecht. De verschillen zitten afhankelijk van het mineraal in opname, dosering en verdraagbaarheid.
Kauwtablet, gummie of fijnmaken?
De vorm bepaalt of een kind het product echt inneemt, en dus of het zin heeft. Elke vorm heeft eigen voordelen en aandachtspunten.
| Vorm | Voordeel | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Kauwtablet | Past meer vitamines en mineralen in één tablet en is zonder water in te nemen | Soms zoetstoffen die laxerend kunnen werken bij meerdere tabletten |
| Gummie | Handig voor kinderen die geen tablet willen | Weinig ruimte voor mineralen, en suiker blijft aan de tanden plakken |
| Fijngemaakt | Een kauwtablet door yoghurt of pap voor kinderen die nog niet kunnen kauwen | Alleen bij producten waarvoor dat is aangegeven |
Over suiker en zoetstoffen: beide zijn in kleine hoeveelheden gangbaar. Zoetstoffen als xylitol, mannitol en isomalt kunnen bij een hogere inname laxerend werken⁸. Suiker in gummies telt mee als een eetmoment en kan bijdragen aan gaatjes. Geef een gummie daarom liever bij een vast eetmoment en poets de tanden twee keer per dag⁷.
Veilig geven
Een multivitamine voor kinderen smaakt vaak naar snoep, en dat is precies wat het makkelijk maakt om te geven. Het vraagt ook om een paar vaste afspraken.
- Houd je aan de dosering voor de leeftijd van je kind
- Bewaar het supplement buiten het bereik van kinderen en geef het nooit als snoep
- Tel losse supplementen mee, zoals vitamine D druppels, zodat je niet boven de bovengrens komt
- Bespreek het met de huisarts bij medicijngebruik of een aandoening
Een multivitamine mag nooit als snoep worden gezien. Vooral bij ijzer kan een teveel in één keer gevaarlijk zijn voor jonge kinderen⁵.
Multivitamine kopen: waar let je op
De punten hieronder zijn ook onze beoordelingscriteria. Je kunt ze zelf bij elk product afvinken.
1. Leeftijd en dosering
Kies een product voor de leeftijd van je kind en let op het aantal tabletten per leeftijd. Bij oudere kinderen is dat vaak twee in plaats van één.
Vergelijk de hoeveelheden met de aanbevolen hoeveelheden en bovengrenzen hierboven.
2. Vitamine D en calcium
Kijk naar de dosering vitamine D3 en de bron. Vitamine D uit algen of mos is geschikt voor veganisten.
Calcium zit er meestal maar in kleine hoeveelheden, en dat is logisch. Let wel op waar je kind het anders vandaan haalt.
3. IJzer en jodium
Niet elke multivitamine bevat deze stoffen, en dat is geen automatische reden om hem af te keuren. Kijk vooral of ze passen bij wat je kind al binnenkrijgt.
IJzerbisglycinaat is een veelgebruikte vorm, maar bij kinderen is nog niet overtuigend aangetoond dat deze structureel beter wordt verdragen dan andere ijzervormen⁶.
4. Innamegemak
Proef of laat je kind proeven welke vorm en smaak werken. Een product dat niet wordt ingenomen, heeft geen zin.
Kijk ook naar het aantal per dag en of een kauwtablet fijngemaakt mag worden.
5. Kwaliteit en prijs
Een product dat onafhankelijk is getest en de resultaten openbaar deelt, geeft meer zekerheid. De meeste merken delen geen analyses van het eindproduct.
Deel de prijs door het aantal doseringen om te zien wat je per dag betaalt. Reken bij twee tabletten per dag de prijs dubbel. In onze selectie loopt dat uiteen van 18 cent tot ruim een euro.
