Wat zijn probiotica?
Probiotica zijn levende micro organismen die in voldoende hoeveelheid een gezondheidsvoordeel kunnen geven⁴. Het gaat meestal om bacteriën, maar ook bepaalde gisten kunnen als probioticum worden gebruikt. Bekende voorbeelden zijn bacteriën uit de groepen Bifidobacterium en Lactobacillaceae en de gist Saccharomyces boulardii.¹
Bij supplementen zegt het woord probiotica op zichzelf nog weinig. Twee producten kunnen allebei miljarden levende bacteriën bevatten en toch inhoudelijk sterk van elkaar verschillen. De gebruikte stammen, de hoeveelheid levende bacteriën per dagdosering en de manier waarop die bacteriën tijdens opslag en passage door de maag worden beschermd, zijn minstens zo belangrijk.
Bacteriesoort, stam en stamreferentie
Een van de belangrijkste dingen op het etiket is hoe nauwkeurig de gebruikte bacteriën worden vermeld. Een bacterienaam kan namelijk uit meerdere niveaus bestaan. Neem bijvoorbeeld Lacticaseibacillus rhamnosus GG. Daarin vertelt ieder deel iets anders.
| Onderdeel | Voorbeeld | Wat betekent het? |
|---|---|---|
| Geslacht | Lacticaseibacillus | De bredere groep waartoe de bacterie behoort |
| Soort | rhamnosus | De specifieke bacteriesoort binnen dat geslacht |
| Stam | GG | De exacte variant van die bacteriesoort |
Dat laatste deel is belangrijk. Onderzoek naar een specifieke stam kun je niet automatisch toepassen op iedere andere stam binnen dezelfde soort¹. Een systematische review van 228 onderzoeken vond duidelijke verschillen in effect tussen probioticastammen en tussen toepassingen¹. Daarom geeft een etiket met alleen Lacticaseibacillus rhamnosus minder informatie dan een etiket waarop bijvoorbeeld Lacticaseibacillus rhamnosus GG staat.
Wat betekenen nummers zoals LMG 25628?
Niet iedere stam heeft een korte commerciële naam zoals GG. Je kunt ook codes tegenkomen zoals LMG 25628. LMG verwijst naar de bacteriecollectie van BCCM in België. Het nummer is een uniek collectienummer waarmee precies kan worden vastgelegd om welk opgeslagen micro organisme het gaat⁵.
Zo’n nummer is dus geen dosering, kwaliteitscijfer of hoeveelheid bacteriën. Het is vooral een vorm van identificatie. Voor een consument is het voordeel simpel: de fabrikant noemt niet alleen de soort, maar maakt duidelijk welke specifieke stam in het product zit.
| Vermelding op het etiket | Hoeveel informatie krijg je? |
|---|---|
| Lactobacillus | Alleen een brede groep |
| Lacticaseibacillus rhamnosus | Geslacht en soort bekend, stam onbekend |
| Lacticaseibacillus rhamnosus GG | Exacte stam vermeld |
| Bifidobacterium bifidum LMG 25628 | Soort en specifieke stamreferentie vermeld |
Wat betekent KVE bij probiotica?
KVE staat voor kolonievormende eenheden. In Engelstalige productinformatie wordt meestal de afkorting CFU gebruikt, van colony forming units. Het getal geeft aan hoeveel levensvatbare cellen aanwezig zijn. Een vermelding van 10 miljard KVE betekent dus dat het product 10 miljard levensvatbare micro organismen levert volgens de opgegeven dosering³.
Een hoger getal is niet automatisch beter. Probiotica verschillen sterk in stam, samenstelling en onderzochte dosering. Ook het NIH benadrukt dat producten met meer KVE niet per definitie effectiever zijn dan producten met een lagere dosering³.
Vergelijk altijd per dagdosering
Kijk niet alleen naar het aantal KVE per capsule. De aanbevolen hoeveelheid capsules kan per product verschillen. Twee etiketten kunnen daardoor heel anders ogen terwijl de uiteindelijke dagdosering gelijk is.
| KVE per capsule | Capsules per dag | KVE per dagdosering | |
|---|---|---|---|
| Product A | 5 miljard | 2 | 10 miljard |
| Product B | 10 miljard | 1 | 10 miljard |
Bij producten met meerdere stammen is er nog een tweede aandachtspunt. Als alleen het totale aantal KVE wordt genoemd, weet je niet automatisch hoeveel van iedere afzonderlijke stam aanwezig is. Een product met 20 miljard KVE verdeeld over tien stammen hoeft dus niet twee miljard KVE van iedere stam te bevatten.⁴
Is meer altijd beter?
Nee. Meer stammen, meer KVE en meer toegevoegde ingrediënten maken een probioticum niet automatisch beter. Een product met drie goed gespecificeerde stammen kan inhoudelijk interessanter zijn dan een product met vijftien niet gespecificeerde soorten. Andersom kan een brede formule juist aantrekkelijk zijn wanneer de gebruikte stammen en doseringen duidelijk worden vermeld.
Daarom kijken we in deze koopgids niet naar één getal. De kwaliteit zit uiteindelijk in de combinatie van stamkeuze, dosering, transparantie, stabiliteit en samenstelling.
Beste probiotica kopen? let hier op
Een probioticum beoordelen op alleen het aantal stammen of het grootste KVE getal is te simpel. Wij kijken vooral naar de combinatie van onderstaande punten.
1. Zijn de stammen volledig gespecificeerd?
Controleer of naast het geslacht en de soort ook een stamcode of stamreferentie wordt vermeld. Zeker wanneer een fabrikant verwijst naar onderzoek naar een bepaalde bacterie is dat belangrijk. Onderzoek naar stam A is niet automatisch bewijs voor stam B¹.
2. Hoeveel KVE krijg je per dagdosering?
Vergelijk producten op dezelfde basis. Een hoog getal op de voorkant van een verpakking kan misleidend zijn wanneer daarvoor meerdere capsules nodig zijn. Kijk daarom altijd naar de aanbevolen dagdosering en niet alleen naar één capsule.
3. Is de hoeveelheid ook tijdens de houdbaarheid betrouwbaar?
Probiotische bacteriën zijn levend en kunnen tijdens opslag in aantal afnemen. Bij duidelijke productinformatie wordt daarom aangegeven hoeveel KVE het product gedurende of aan het einde van de houdbaarheid levert, in plaats van alleen hoeveel bacteriën tijdens de productie zijn toegevoegd³.
4. Hoe worden de bacteriën beschermd?
Bacteriën krijgen tijdens gebruik te maken met onder andere maagzuur. Fabrikanten kunnen daar op verschillende manieren rekening mee houden, bijvoorbeeld door stammen te kiezen die daar beter tegen bestand zijn of door een capsule met vertraagde of maagzuurresistente afgifte te gebruiken². Dat is relevantere informatie dan alleen het totale aantal bacteriën op het etiket.
5. Wat zit er naast de bacteriestammen in?
Sommige producten bevatten alleen bacteriën. Andere combineren die met prebiotische vezels zoals inuline of FOS, of voegen enzymen, vitamines of andere stoffen toe. Prebiotica zijn iets anders dan probiotica: het zijn stoffen die door micro organismen in de darm als voedingsbron kunnen worden gebruikt⁶. Een uitgebreidere formule is niet automatisch beter, maar je wilt wel weten waarvoor je betaalt.
6. Is de samenstelling controleerbaar?
Een fabrikant die exacte stammen, dagdoseringen en volledige ingrediënten vermeldt, geeft je meer informatie om een product te beoordelen. Beschikbare laboratoriumanalyses kunnen daar nog een extra laag aan toevoegen. Daarom wegen wij transparantie over samenstelling en kwaliteitscontrole mee in onze vergelijking.
Probiotica uit voeding
Supplementen zijn niet de enige manier waarop je levende micro organismen kunt binnenkrijgen. Sommige gefermenteerde voedingsmiddelen bevatten levende culturen. Dat betekent alleen niet automatisch dat ieder gefermenteerd product ook een probioticum is⁷. Het NIH maakt hetzelfde onderscheid: een product kan levende culturen bevatten zonder dat voor die micro organismen een specifiek gezondheidsvoordeel is aangetoond.
| Voedingsmiddel | Wat is belangrijk? |
|---|---|
| Yoghurt | Wordt gemaakt met levende bacterieculturen en kan aanvullende probioticastammen bevatten |
| Kefir | Gefermenteerd product met verschillende bacteriën en gisten |
| Kimchi | Kan levende fermentatieculturen bevatten, afhankelijk van verwerking |
| Zuurkool | Onverhitte varianten kunnen levende culturen bevatten |
| Augurken | Veel commerciële varianten worden na fermentatie verhit en bevatten daardoor geen levende culturen meer |
Voeding en supplementen zijn daardoor niet één op één met elkaar te vergelijken. Bij een supplement kun je exact zien welke stammen en hoeveel KVE worden geleverd. Bij gefermenteerde voeding varieert de samenstelling veel sterker.
