Wat is GABA, wat doet het en wanneer moet je het innemen?

GABA is een neurotransmitter die van nature in je lichaam voorkomt. De stof helpt om signalen in je zenuwstelsel af te remmen en speelt daardoor een rol bij onder meer ontspanning, slaap en de reactie van je lichaam op stress.

Je kunt GABA ook als supplement innemen. In dit artikel lees je wat GABA precies is, wat het in je lichaam doet, wanneer je een supplement kunt innemen en wat je moet weten over dosering en mogelijke bijwerkingen.

Wat is GABA?

GABA staat voor gamma aminoboterzuur. Het is een neurotransmitter, een stof waarmee zenuwcellen signalen aan elkaar doorgeven.

Binnen het centrale zenuwstelsel heeft GABA vooral een remmende functie. Het vermindert de prikkelbaarheid van zenuwcellen. Je kunt het zien als een tegenhanger van neurotransmitters die zenuwcellen juist activeren.

Hoe maakt je lichaam GABA aan?

Je lichaam maakt GABA zelf uit glutamaat. Daarbij wordt glutamaat met behulp van het enzym glutamaatdecarboxylase omgezet in GABA. Vitamine B6 is betrokken bij dit proces.

Na de aanmaak kan GABA zich binden aan verschillende GABA receptoren. De bekendste zijn GABA A en GABA B. Via deze receptoren helpt GABA de activiteit van zenuwcellen te reguleren.

Wat doet GABA?

GABA is de belangrijkste remmende neurotransmitter in het centrale zenuwstelsel. Het helpt een evenwicht te behouden tussen zenuwsignalen die activiteit stimuleren en signalen die deze activiteit juist afremmen.¹

Daardoor is GABA betrokken bij verschillende processen in de hersenen en het zenuwstelsel.

GABA en slaap

GABA speelt een rol bij de regulatie van slaap. Doordat de neurotransmitter zenuwactiviteit afremt, is GABA betrokken bij processen die je lichaam helpen om van een wakkere naar een ontspannen toestand te gaan.

Ook GABA als supplement wordt daarom vaak gebruikt rond het slapengaan. Er zijn aanwijzingen dat orale inname invloed kan hebben op onder meer de tijd die nodig is om in slaap te vallen. Het beschikbare onderzoek is nog beperkt, waardoor GABA niet hetzelfde kan worden gezien als een bewezen behandeling tegen slapeloosheid.²

Heb je vooral moeite met slapen, dan kun je ook ons overzicht van natuurlijke slaapmiddelen bekijken.

GABA, angst en stemming

Het GABA systeem is ook betrokken bij de regulatie van angst en emoties. In hersengebieden die betrokken zijn bij angstreacties speelt de remmende werking van GABA een belangrijke rol.³

Dat betekent niet automatisch dat een GABA supplement angstklachten vermindert. De werking van GABA die je lichaam zelf aanmaakt en de werking van GABA die je als supplement inneemt, moet je hierin van elkaar onderscheiden.

GABA en stress

De remmende werking van GABA past ook bij de manier waarop het lichaam omgaat met spanning. Er zijn aanwijzingen dat orale inname van GABA invloed kan hebben op de reactie op acute mentale stress.⁴

Dat maakt GABA interessant als ingrediënt in supplementen voor ontspanning, maar het bewijs is niet sterk genoeg om GABA als behandeling voor langdurige stress te zien.

Wil je verschillende opties vergelijken, bekijk dan ook ons overzicht met supplementen tegen stress.

Invloed op de bloeddruk

GABA wordt ook onderzocht in relatie tot de bloeddruk. In verschillende onderzoeken werd na inname een tijdelijke, beperkte daling van de bloeddruk gezien.⁵

Gebruik GABA daarom niet als vervanging voor medicatie tegen een hoge bloeddruk. Gebruik je bloeddrukverlagende medicijnen, dan is het verstandig om eerst met een arts of apotheker te overleggen voordat je GABA gaat gebruiken.

Werken GABA supplementen?

GABA heeft in je lichaam een duidelijke functie. Bij supplementen is de situatie minder eenvoudig.

Een belangrijk discussiepunt is hoeveel ingenomen GABA uiteindelijk de hersenen bereikt. De hersenen worden namelijk beschermd door de bloed hersenbarrière, die bepaalt welke stoffen vanuit het bloed kunnen doordringen tot het hersenweefsel.

Daarom kun je de werking van GABA in je hersenen niet één op één vertalen naar het effect van een supplement. De bestaande onderzoeken geven wel aanwijzingen voor effecten op ontspanning en slaap, maar de resultaten zijn nog niet sterk genoeg voor harde conclusies.

Dat betekent niet dat een GABA supplement niets kan doen. Het betekent vooral dat claims zoals “GABA vermindert angst” of “GABA zorgt voor betere slaap” te stellig zijn.

Wanneer kun je GABA het beste innemen?

Het beste moment om GABA in te nemen hangt af van het doel waarvoor je het gebruikt.

GABA innemen voor het slapen

Gebruik je GABA voor ontspanning rond het slapen, dan ligt inname in de avond het meest voor de hand. Vaak wordt gekozen voor ongeveer 30 tot 60 minuten voordat je naar bed gaat.

Neem het supplement bij voorkeur op een vast moment. Zo kun je na verloop van tijd beter beoordelen of je daadwerkelijk verschil merkt in bijvoorbeeld het inslapen of je slaapkwaliteit.

GABA overdag innemen

Je kunt GABA ook overdag gebruiken wanneer ontspanning het belangrijkste doel is. Er is geen vastgesteld tijdstip waarop GABA aantoonbaar het beste werkt.

Houd er rekening mee dat je reactie persoonlijk kan verschillen. Als je merkt dat je slaperig wordt, is inname vlak voordat je moet autorijden, sporten of geconcentreerd werken minder logisch.

Hoeveel GABA kun je innemen?

Er bestaat geen officieel vastgestelde optimale dagelijkse dosering voor GABA als voedingssupplement. De hoeveelheid verschilt per product en ook in onderzoek worden verschillende doseringen gebruikt.

Meer innemen betekent niet automatisch een sterker effect. Houd je daarom aan de aanbevolen dosering van het supplement dat je gebruikt.

Een voorbeeld is Vital Nutrition GABA. Eén zuigtablet bevat 350 mg GABA, gecombineerd met L theanine en vitamine B5.

Heeft GABA bijwerkingen?

GABA wordt in de beschikbare onderzoeken over het algemeen goed verdragen. Dat betekent niet dat je nooit iets kunt merken.

Mogelijke klachten die bij het gebruik van GABA supplementen worden genoemd zijn onder meer:

• slaperigheid
• hoofdpijn
• maag of darmklachten
• een licht of duizelig gevoel

De reactie kan afhangen van de dosering en van andere supplementen of medicijnen die je gebruikt. Stop met het supplement als je duidelijke of aanhoudende klachten krijgt.

Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding, overleg dan eerst met een arts of apotheker.

Kun je een GABA tekort hebben?

Je komt online regelmatig lijstjes tegen met symptomen van een GABA tekort. Daarbij worden bijvoorbeeld slecht slapen, angst, stress, prikkelbaarheid en concentratieproblemen genoemd.

Zo’n lijst is te eenvoudig. Deze klachten kunnen veel verschillende oorzaken hebben en betekenen niet automatisch dat je lichaam te weinig GABA aanmaakt.

Veranderingen in het GABA systeem worden wel in verband gebracht met verschillende neurologische en psychische aandoeningen.¹ Dat is iets anders dan een alledaags tekort dat je zelf aan de hand van een paar symptomen kunt vaststellen.

Heb je langdurig last van slapeloosheid, angst of andere klachten, probeer dan eerst de oorzaak daarvan te achterhalen in plaats van ervan uit te gaan dat een GABA tekort het probleem is.

GABA ervaringen

Ervaringen met GABA verschillen sterk. Sommige gebruikers nemen het vooral voor het slapen en ervaren meer ontspanning. Anderen merken weinig of geen verschil.

Dat maakt persoonlijke ervaringen lastig te beoordelen. Slaap en stress worden door veel factoren beïnvloed. Denk aan cafeïne, alcohol, beweging, stressniveau, schermgebruik en je normale slaapritme.

Wil je zelf beoordelen of GABA iets voor je doet, verander dan niet tegelijkertijd allerlei andere dingen. Gebruik een vaste dosering en let gedurende een periode op hetzelfde doel, bijvoorbeeld hoe gemakkelijk je inslaapt.

Moet je GABA nemen?

Of een GABA supplement voor jou interessant is, hangt vooral af van wat je ermee wilt bereiken.

Voor ontspanning en slaap zijn er aanwijzingen voor een mogelijk effect, maar de wetenschappelijke onderbouwing is nog beperkt. Zie GABA daarom niet als een oplossing voor slapeloosheid, angst of langdurige stress.

Wil je het proberen, kies dan een duidelijke dosering, houd je aan het gebruiksadvies en beoordeel kritisch of je daadwerkelijk verschil merkt.

Alles kort samengevat

• GABA is een neurotransmitter die zenuwactiviteit in het centrale zenuwstelsel afremt.
• Je lichaam maakt GABA zelf aan uit glutamaat.
• GABA speelt een rol bij onder meer slaap, ontspanning en de regulatie van stress en angstreacties.
• De werking van GABA in je hersenen betekent niet automatisch dat een GABA supplement hetzelfde effect heeft.
• Voor orale GABA zijn er aanwijzingen voor effecten op slaap en ontspanning, maar de wetenschappelijke onderbouwing is nog beperkt.
• Gebruik je GABA voor het slapen, dan ligt inname ongeveer 30 tot 60 minuten voor bed voor de hand.
• Een GABA tekort kun je niet zelf vaststellen aan de hand van algemene klachten zoals stress of slecht slapen.
• Gebruik je medicijnen of heb je een medische aandoening, bespreek het gebruik van GABA dan eerst met een arts of apotheker.